Jak dobrać rozmiar fotelika i prawidłowo zamontować go w aucie?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami   każde dziecko od chwili narodzin do osiągnięcia 150 cm wzrostu musi być przewożone w foteliku samochodowym. Kryterium wieku, 12 lat, ma znaczenie jedynie w sytuacji, w której dziecko skończyło 12 lat (osiągnęło kryterium) ale mierzy mniej niż 150 cm, nadal porusza się w foteliku. Jeśli dziecko jest wyższe niż 150 cm ale nie ukończyło 12 roku życia, może jeździć bez fotelika.

Jak prawidłowo przewozić dziecko w samochodzie?

Europejskie normy i kategorie wagowe fotelików wyróżniają 5 kategorii wagowych fotelików, w zależności od wieku dziecka:

  • Kategoria 0: dla dzieci ważących mniej niż 10 kg w wieku od narodzin do około 6 – 9 miesiąca
  • Kategoria 0+: dla dzieci ważących do 13 kg w wieku od 0 do 18 miesiąca
  • Kategoria I: dla dzieci ważących od 9 do 18 kg w wieku od roku do 4 lat
  • Kategoria II: dla dzieci ważących od 15 do 25 kg w wieku od 4 do 6 lat
  • Kategoria III: dla dzieci ważących od 22 do 36 kg w wieku od 6 do 12 lat

Analizując powyższe zestawienie musimy zwrócić uwagę na dwie kwestie: waga i wiek. Nie należy jednak lekceważyć samego wzrostu, gdyż od tego może zależeć, np. przyśpieszona wymiana fotelika.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, dziecko musi być przewożone w foteliku do osiągnięcia wzrostu 150 cm. Dopiero drugim kryterium jest wiek 12 lat, przy czym nadal decyduje wzrost. Jeśli dziecko ukończyło 12 lat, ale nie osiągnęło wzrostu 150 cm, nadal jeździ w foteliku. Fotelik musi mieć homologację ECE, tj ECE R44 – europejski certyfikat bezpieczeństwa.

Pomimo zróżnicowania kategorii, w cyklu rozwoju dziecka, jego wagi i wzrostu, tak naprawdę wyróżniamy 3 etapy i tym samym 3 foteliki samochodowe, w które musimy się zaopatrzyć:

  • Kategoria 0 i 0+ to jeden fotelik dla maluchów, montowany tyłem do kierunku jazdy. Nie raz widzieliście zapewne rodziców noszących przerzucone przez ramię foteliki/nosidełka. To jest właśnie kategoria 0 i 0+ którą możemy zamontować w samochodzie na stacji dokującej lub bezpośrednio poprzez montaż pasem bezpieczeństwa. Fotelik posiada własny system zapięcia. Kategoria 0 przewiduje umieszczenie dodatkowej wkładki w foteliku, umożliwiającej wygodne ułożenie malucha. Po przekroczeniu 9 miesiąca ale nie później jak do osiągnięcia wagi 13 kg (lub 18 miesiąca) dziecko przewozimy w takim foteliku bez wkładki.
  • Kategoria I to fotelik dla maluchów. Charakteryzuje go 5 punktowy pas bezpieczeństwa, który pełni na tym etapie rozwoju dziecka kluczową rolę: unieruchamia dziecko które jest ciekawe świata, uniemożliwia jego wyślizgnięcie się, chroni wnętrze dziecka przed uszkodzeniem (na tym etapie dziecko nie jest anatomicznie gotowe do używania pasów 3 punktowych). Na tym etapie ważna jest także ochrona głowy i szyi dziecka, dlatego foteliki te mają mocno rozbudowane systemy jej ochrony.
  • Kategoria II/III to ostatni etap wyboru fotelika kiedy mamy do czynienia z dzieckiem, gotowym do używania trzypunktowego systemu pasów, czyli pasów montowanych w samochodzie. Ten etap to połączenie dwóch kategorii, dlatego że fotelik praktycznie nie ulega zmianie, zmienia się jedynie jego rozmiar dopasowany do wagi i wieku.

Na tej podstawie przyjmuje się trzy rodzaje fotelików:

  • pierwszy fotelik do 13 kg, tzw. nosidełko
  • drugi fotelik od 9 do 18 kg, fotelik z 5 punktowym systemem pasów bezpieczeństwa,
  • trzeci fotelik od 15 do 36 kg, fotelik korzystający z pasów bezpieczeństwa w samochodzie.

Każdy z fotelików może być zamontowany w samochodzie za pomocą pasów bezpieczeństwa lub systemu ISOFIX. Dla jednego i drugiego zapięcia, w zależności od modelu fotelika, stosuje się np. dodatkowe bazy w samochodzie. Konieczność ich montażu zależy od rodzaju fotelika czy serii produktów producenta, np. baza ISOFIX umożliwia podłączenie każdego z trzech fotelików, ale każdy z nich dostępny jest też w wersji bez bazy do mocowania pasami bezpieczeństwa.

Wybór fotelika samochodowego wydaje się z tym zestawieniem bardzo prosty. Ale nie jest to prawdą dlatego, że celem fotelika jest  ochrona przewożonego w nim pasażera a nie jedynie odpowiednie dobranie kategorii do wieku i wagi o czym wielu z nas zapomina.

Wybór fotelika powinien być także dostosowany do naszego samochodu. Pomimo uniwersalności mocowania ISO FIX, różne profile siedzeń i odległość od drzwi mogą wpłynąć na model. Niektóre sklepy, oferują przymiarkę fotelika. Jeśli nie, kup online.

Sprawy zaczynają się komplikować, kiedy np. dziecko jest zbyt młode na większy fotelik, a zarazem zbyt wysokie na mniejszy. Dodatkowo  zaleca się przewożenie dziecka tyłem, najdłużej jak to możliwe (kategoria 0). Dochodzi do tego kolejny element jak wyrastanie z fotelika, które następuje w chwili gdy głowa dziecka (kategoria 0 i 0+) wystaje lub zbliża się do krawędzi fotelika, oraz kiedy zapinając malucha (kategoria I) barkowe pasy uprzęży znajdują się poniżej linii ramion i nie mamy możliwości ich podniesienia.

W takich sytuacjach powinniśmy skorzystać z pomocy ekspertów, którzy pomogą dobrać odpowiedni fotelik dopasowanych do naszych potrzeb. Powyższe sytuacje pokazują także, że samo poleganie na testach i opiniach o fotelikach, może być niewystarczające do tego aby wybrać odpowiedni model. Wierzę także, że sprzedawcy w sklepach przeszli odpowiednie szkolenie w zakresie doboru fotelika, ale zanim skorzystałbym z ich rady, spróbowałbym poszukać informacji o pokazach/szkoleniach w regionie, przeprowadzanych przez specjalistów z branży.

Przy wyborze fotelika nie należy kierować się jedynie wynikami testów zderzeniowych. Są one ważne, gdyż rolą fotelika jest chronić dziecko, ale także zapewnić mu bezpieczną pozycję w czasie  zdarzenia drogowego ale i komfort jazdy. Oferta fotelików jest bardzo zróżnicowana i uwzględnia także niestandardowe sytuacje (wzrostu,wagi i wieku). Fotelik powinien więc nie tylko być bezpiecznym ale odpowiednio dopasowanym do naszego dziecka. Fotelik nie powinien być kupowany na zapas, gdyż używanie, np. trzypunktowego systemu pasów bezpieczeństwa, przy dziecku, które anatomicznie nie jest na to gotowe, może przynieść więcej niebezpieczeństw niż pożytku. Analogicznie przewożenie dziecka, które wyrosło z fotelika, powoduje, że ten nie jest w stanie prawidłowo spełnić swojej roli i nie chroni pasażera.

Najbezpieczniejszym miejscem do mocowania fotelika jest tylna kanapa, środek. Ale nie zawsze, jeśli na środku kanapy występuje zgarbienie, fotelik może nie trzymać pionu. W przypadku uderzeń bocznych dziecko jest maksymalnie odsunięte od drzwi i okien. Fakt, że dziecko siedzi na środku nie ma też znaczenia w kontekście przerwy między fotelami kierowcy i pasażera. Ważne jest aby środkowe siedzisko tylnej kanapy było wyposażone w trzypunktowe pasy bezpieczeństwa lub mocowanie ISOFIX celem prawidłowego montażu fotelika.

Jeśli środkowe miejsce nie spełnia norm, fotelik należy umieścić z tyłu za miejscem pasażera. Ułatwia to nawiązanie szybkiego kontaktu wzrokowego także w lusterku wstecznym oraz ułatwia wyjście dziecka/wyjęcie w czasie postoju (od strony chodnika lub pobocza a nie jezdni).

Jak prawidłowo przewozić dziecko w samochodzie?

O ile normy europejskie jasno wskazują przedział wagowy i wiekowy fotelików, to na rynku są dostępne także foteliki montowane tyłem (wykraczające poza kategorię 0, a będące już w kategorii I) pozwalające na podróż dzieciom ważącym od 9 do 18 kg. Dlaczego tak? Dlatego, że eksperci do spraw bezpieczeństwa zalecają aby jak najdłużej przewozić dziecko tyłem do kierunku jazdy, przynajmniej do osiągnięcia wagi 13 kg. Gwałtowne przeciążenia spowodowane kolizją lub hamowaniem w znacznie mniejszym stopniu oddziaływają wtedy na organizm dziecka, w tym głównie głowę i szyję, których ochrona w kategorii I fotelików jest kluczowa.

Większość fotelików dostępnych w systemie ISOFIX oferuje jednocześnie montaż za pomocą pasów bezpieczeństwa. Jednak nie każdy fotelik mocowany za pomocą pasów bezpieczeństwa oferuje mocowanie ISOFIX. Na to warto zwrócić uwagę, nawet jeśli dysponujemy jednym samochodem. Czasami może być konieczne przełożenie fotelika.

Używane foteliki powinny być niedostępne w sprzedaży

I nie chodzi tu o względy higieniczna. Fotelik, podobnie jak każdy inny sprzęt zużywa się. Kupując używany fotelik nie mamy gwarancji co do jego stanu, stopnia eksploatacji ani wypadkowości. Nie wiemy czy nie był naprawiany, czy nie uczestniczył w kolizji drogowej. Konstrukcja fotelika, nawet najlepszego, często opiera się na mieszance styropianu lub innych materiałów zapewniających jego kształt i komfort siedzenia. To też się starzeje, podobnie jak plastik i mocowania pasów czy mechanizm ISOFIX.

Warto również pamiętać, że w trakcie kolizji, fotelik taki przyjmuje na siebie dużą ilość energii, co wpływa na jego stan oraz kondycję.

Jedni twierdzą, że lepszy fotelik używany niż żaden, ale i to nie jest prawdą. To tak jakby uznać, że lepiej jechać na zużytych oponach niż bez nich. Owszem, zapewnią one nam większy komfort jazdy, ale niekoniecznie wpłyną na poprawę bezpieczeństwa, o ile jeszcze bardziej jej nie pogorszą, dając nam złudne wrażenie, że możemy pozwolić sobie na więcej.

Nie polecamy kupować używanych fotelików! Przeciętna żywotność konstrukcji fotelików obliczona jest na 5 lat o ile fotelik nie uczestniczył w żadnym wypadku. Przechowywanie fotelika w nasłonecznionym i nagrzanym samochodzie, wpływa na starzenie się materiału.